Niemann-Pick type C
1. gekweekte fibroblasten onder de microscoop
2. filipinekleuring van fibroblasten (klassieke NP-C)
3. filipinekleuring van fibroblasten (variant NP-C)
Diagnose
Het vaststellen van de diagnose NP-C is moeilijk en kan soms maanden duren. Als er op grond van de klachten en verschijnselen van een patiënt gedacht word aan de mogelijkheid van NP-C als diagnose, dan is de eerste stap het nemen van een ‘huidbiopt’.
Een huidbiopt is een heel klein stukje huid dat onder locale verdoving wordt weggehaald, meestal aan de binnenkant van de onderarm. Uit dit huidbiopt worden cellen gekweekt. Deze cellen (die bij iedereen in de huid zitten) heten ‘fibroblasten’ (zie figuur 1). Dit kweken kan vele weken duren.
Om de diagnose NP-C te stellen, krijgen de gekweekte fibroblasten een speciale stof toegediend: filipine. Bij fibroblasten van NP-C patiënten wordt door het filipine abnormaal veel cholesterol (afkomstig uit het zogenaamde LDL-cholesterol) aangekleurd, meestal rondom de celkern (zie figuur 2). Soms is de kleuring minder duidelijk (zie figuur 3). Dit betreft dan vaak een vorm van NP-C die met ‘variant’ wordt aangeduid. Patiënten met deze vorm onderscheiden zich qua klachten niet van andere NP-C patiënten. Dit onderzoek kan o.a. worden uitgevoerd in het laboratorium Medische Biochemie in het AMC. Het aanvraagformulier kan als pdf-bestand worden gedownload.
Een volgende stap (die niet altijd gedaan wordt als de filipine kleuring sterk afwijkend is), is het aantonen van abnormale verestering (een biochemisch proces) van cholesterol door de gekweekte fibroblasten.
Tot slot kan in het erfelijk materiaal (DNA), meestal uit bloed gehaald, de mutatie (erfelijke fout) die NP-C veroorzaakt worden vastgesteld. Omdat er heel veel verschillende fouten bekend zijn die NP-C kunnen veroorzaken, maar ook omdat er veranderingen in het DNA kunnen zijn die niets te maken hebben met de ziekte, kan bij een nieuwe patiënt de diagnose NP-C niet direct door mutatie onderzoek worden gesteld, en moet er altijd onderzoek in fibroblasten gedaan worden. Dit onderzoek wordt in Nederland uitsluitend uitgevoerd in het laboratorium voor Klinische Genetica van het AMC. Het aanvraagformulier kan als pdf-bestand worden gedownload.
