MPS I
de ziekte
MPS I wordt veroorzaakt door een enzymdeficiëntie: het niet, of niet goed, werken (of zelfs helemaal ontbreken) van een enzym dat normaal in de lysosomen actief hoort te zijn. De lysosomen zijn kleine onderdelen van de cel, waarin bepaalde stoffen worden afgebroken, verwerkt en opgeruimd. De kleinere moleculen die bij die afbraak vrijkomen, kunnen dan weer opnieuw door de cel gebruikt worden (bijvoorbeeld om weer opnieuw grotere moleculen van te maken). Lysosomen "recyclen" dus stoffen van het eigen lichaam.
Enzymen zijn essentieel in dit afbraakproces, zij knippen de af te breken stoffen (grote moleculen) als het ware in kleine stukjes. MPS I patiënten hebben een deficiëntie (= niet goed werken of ontbreken) van een de vele lysosomale enzymen: het alfa-L-Iduronidase. Dit enzym is nodig voor de afbraak van een speciale groep van door het lichaam zelf gemaakte stoffen: de zogenaamde glycosaminoglycanen (GAGs, ook wel mucopolysacchariden genoemd). GAGs zijn een soort lange, aan eiwitten gebonden, suikermoleculen, die in het hele lichaam voorkomen. Als het enzym ontbreekt of niet goed werkt, stapelen de GAGs zich op in de lysosomen van vrijwel alle organen. Er zijn verschillende soorten GAGs, die door verschillende enzymen afgebroken worden. Bij MPS I zit het defect vooral in de afbraak van de GAGs die heparansulfaat en dermatansulfaat worden genoemd.
A: normale afbraak van GAGs
B: stapeling in de lysosomen
Op de figuur hiernaast is bij A de normale afbraak van GAGs in de lysosomen van een cel te zien. Op het plaatje is te zien dat de GAGs (de oranje "stippen op een draadje"), van de buitenkant van de cel in het lysosoom terechtkomen. In het lysosoom worden ze daarna afgebroken. Vervolgens worden de brokstukjes uitgescheiden (de oranje stippen), waarna ze opnieuw gebruikt kunnen worden door cellen.
Bij MPS I kunnen twee van de GAGs (het heparansulfaat en het dermatansulfaat) niet worden afgebroken. In de lysosomen stapelen zich dan gedeeltelijk afgebroken GAGs op (plaatje B), wat celschade en uiteindelijk orgaanschade veroorzaakt. In werkelijkheid is het mechanisme waardoor de cellen schade oplopen en ziek worden veel nog ingewikkelder en zeker ook nog niet helemaal duidelijk.
Op het figuur hieronder ziet u een heel sterk vergroot beeld (elektronenmicroscoop) van huidcellen van een patiënt met MPS I. Plaatje A is normaal, plaatje B laat de huidcellen zien van een patiënt met MPS I, waarbij de stapeling in de lysosomen goed zichtbaar is.
